Over schaatsmarathons, competities en selecties

- De Baancompetitie -

Iedereen die marathonwedstrijden gaat schaatsen, begint in de zogenaamde Baancompetitie. In Utrecht zijn dat de wedstrijden die gedurende het winterseizoen op vrijwel iedere zondagavond op ‘De Vechtsebanen’ worden verreden, op de half-overdekte 400 meterbaan. Om aan deze wedstrijden deel te nemen, moet je minstens 16 jaar oud zijn, en in het bezit zijn van een wedstrijdlicentie met het oormerk marathon (MA).

Klassen
De Utrechtse baancompetitie is één van de weinige marathoncompetities in Nederland waar ook een C4 klasse wordt verreden. Dit is een instapklasse voor schaatsers die met het marathonschaatsen willen kennismaken. In totaal zijn er in Utrecht vier klassen, de C1, C2, C3 en C4, en in elk van deze klassen rijden dames en heren junioren, neo-senioren, senioren, en masters (voorheen veteranen) tezamen. Het onderscheid tussen de klassen is louter gebaseerd op de snelheid van de individuele rijders.

Inschrijving
De marathonwedstrijden worden gehouden op zondagavond, van 21.00 tot 23.00 uur, te beginnen met de C4-wedstrijd. Voor iedere wedstrijd dien je je ruim op tijd aan te melden bij de inschrijftafel. Bij de eerste inschrijving van het nieuwe seizoen moet je je licentie tonen, betaal je € 20,- inschrijfgeld (seizoen 2009-10), en krijg je een beennummer uitgereikt. Dit nummer moet je het hele seizoen tijdens de wedstrijden goed zichtbaar op de zijkant van je rechterdij dragen. Aan het eind van het seizoen krijg je bij inlevering van je beennummer € 5,- statiegeld terug.

Lengte van de wedstrijd
Het aantal ronden dat in een wedstrijd gereden wordt, verschilt per klasse, en het aantal stijgt bovendien in de loop van het seizoen. Zo begon de C1 het seizoen 2007-08 (seizoen 2008-09 had een eenmalige andere opzet) met 50 ronden, en eindigde met 60, de C2 begon met 25 ronden en eindigde met 35, de C3 begon met 15 en eindigde rond de 30, en de C4 tenslotte begon met 8 ronden, en sloot het seizoen af met 15. Iedere wedstrijd begint trouwens altijd met een loze ronde, waarin er nog niet gekoerst mag worden, en iedereen z’n plek in het peloton zoekt. Pas bij de tweede doorkomst klinkt de bel ten teken dat de wedstrijd officieel is begonnen.

Puntentelling
Wie tijdens de wedstrijd het peloton op een ronde achterstand rijdt, krijgt daarvoor vijf extra punten. Aan het eind van de wedstrijd krijgen de eerste twintig schaatsers die over de finish komen punten; de winnaar 20 punten (plus 0,1), de volgenden steeds een punt minder. Deze punten tellen mee voor het algemeen klassement dat per klasse wordt bijgehouden. Aan het einde van het seizoen promoveren de eerste tien rijders uit het algemeen klassement naar de volgende klasse. Het jaar daarop rijden zij dus in een hogere, en vooral snellere klasse. Masters (veteranen) zijn overigens niet verplicht te promoveren.

Veiligheidsvoorschriften
Tijdens marathonwedstrijden rijdt je op volle snelheid met een grote groep schaatsers tezamen, en om dat in goede banen te leiden zijn er een aantal voorschriften. Allereerst is het dragen van handschoenen en snijvaste scheenbeschermers verplicht, evenals het rijden met schaatsen waarvan de ijzers aan de achterzijde niet puntig, maar afgerond zijn. Als je uitrusting hier niet aan voldoet, kun je uit de wedstrijd gehaald worden. Verder wordt je geacht je tijdens de wedstrijd behoorlijk te gedragen; dus geen geduw en getrek, andere rijders niet hinderen, en zoals de scheidsrechter voor het starten vaak zegt: “handjes thuis!” (of: “geen handjes”).

- Het Zesbanentoernooi -

De eerstvolgende competitie is een gewestelijke, ooit begonnen onder de benaming ‘het 4-banentoernooi’, wat al snel ‘het 5-banentoernooi’ werd, en inmiddels heeft het zich ontwikkeld tot ‘het 6-banentoernooi’. Het is een toernooi van het gewest Noord-Holland/Utrecht en het gewest Zuid-Holland, en de deelnemende ijsbanen zijn die van Alkmaar (IJsbaan De Meent), Amsterdam (Jaap Edenbaan), Den Haag (IJsbaan De Uithof), Haarlem (Kunstijsbaan Haarlem), Hoorn (IJsbaan De Westfries) en Utrecht (De Vechtsebanen). Deelnemers rijden in de categorieën Heren C, Dames en Masters (voorheen Veteranen), en het toernooi bestaat uit 10 wedstrijden en een finale. De Heren C en Masters rijden 50 ronden, de Dames 30 ronden.

Deelname
Als je belangstelling hebt voor het Zesbanentoernooi, in het bezit bent van een marathonlicentie, en geen landelijk beennummer hebt, dan kun je je als kandidaat opgeven bij de Baancommissie Marathon van je thuisbaan (voor de SVU is dat de Utrechtse ijsbaan). Het is echter de baancommissie zelf die de uiteindelijke deelnemers aan het toernooi selecteert. Daarbij wordt gekeken naar je prestaties in de Baancompetitie (zie boven), en indien mogelijk ook naar je prestaties in het Zesbanentoernooi van het voorgaande seizoen. Iedere ijsbaan kan namelijk maar een beperkt aantal rijders naar het Zesbanentoernooi afvaardigen. Voor elke ijsbaan zijn er 17 plaatsen beschikbaar voor de Dames en de C-rijders, en 20 plaatsen voor de Masters (Veteranen) (aantallen voor het seizoen 2009-10). Het inschrijfgeld voor het toernooi was in het afgelopen seizoen € 35,-.

Opstap
Deelname aan het Zesbanentoenooi kan een mooie opstap zijn naar het landelijk circuit. Zo wordt je bij voorbaat geacht eveneens deel te nemen aan het Gewestelijk Kampioenschap Marathon (NH/U). Verder worden de twintig best geklasseerde rijders van het Zesbanentoernooi afkomstig uit het Gewest Noord-Holland/Utrecht uitgenodigd om deel te nemen aan de Nederlandse Kampioenschap Marathon en de Essent Cupfinale voor Masters.

- De Jeugdmarathon -

In principe is de marathoncompetitie voor schaatsers van 16 jaar en ouder, maar om ook jongere rijd(st)ers – het talent van de toekomst – te laten kennismaken met deze wedstrijdvorm, en gelegenheid te geven er in te groeien, is er de Jeugdmarathon. Om hieraan deel te nemen moeten ook zij in het bezit zijn van een wedstrijdlicentie met het oormerk marathon. Alleen voor Pupillen geldt dit niet als verplichting, maar het wordt wel als zeer wenselijk beschouwd.

Categorieën en wedstrijden
Jeugdmarathons zijn er in de categorieën Pupillen C, B en A, en Junioren C, B en A, en binnen deze categorieën rijden meisjes en jongens aparte wedstrijden. Het aantal te schaatsen ronden verschilt per categorie, en net als in de Baancompetitie wordt het aantal in de loop van het seizoen geleidelijk aan iets groter. Pupillen rijden doorgaans tussen de vier en negen ronden, Junioren C beginnen iets onder de tien ronden, en besluiten het seizoen iets boven de tien ronden, wat ook geldt voor Junioren B, zij het dat zij niet ver onder de 20 ronden eindigen. Junioren A tenslotte rijden aanvankelijk iets minder dan 20 ronden, en ze besluiten het seizoen met meer dan 20 ronden.

Het aantal Jeugdmarathons dat in een seizoen verreden wordt, verschilt per ijsbaan, maar het zijn er altijd minimaal drie (voorschrift van de KNSB). Inschrijven gebeurt in essentie hetzelfde als bij de Baancompetitie. Deelnemers melden zich voor elke wedstrijd aan de inschrijftafel, en ontvangen de eerste keer tegen betaling een (vast) beennummer.

Opstap
Jeugdmarathons zijn belangrijk voor de ontwikkeling van jong talent en ze zijn een opstap naar gewestelijke en landelijke circuits. Zo komen alleen deelnemers aan de baancompetities voor de jeugd in aanmerking voor deelname aan het Gewestelijk Kampioenschap Marathon. Per baan kunnen per categorie vijftien deelnemers worden afgevaardigd. Voorts worden de eerste vier van het klassement van de baancompetitie voor de jeugd uitgenodigd om deel te nemen aan het Nederlands Kampioenschap Marathon Jeugd, evenals het aan de Gewestelijk Kampioenen Jeugd.

- De Baanselectie -

Jeugdige rijders die goed presteren in de Baancompetitie, kunnen worden toegelaten tot de Baanselectie. Deze selectie is vooral bedoeld voor jong talent, dat niet alleen aanleg voor het marathonschaatsen aan de dag legt, maar ook blijk geeft van veel inzet, en kansen heeft om door te stromen naar de landelijke competitie. Daarnaast worden ook B-rijders uitkomend in de landelijke competitie uitgenodigd voor de Baanselectie.

De Baanselectie heeft een eigen, door het gewestelijk bestuur aangestelde trainer, en de deelnemers ontvangen een trainingsabonnement voor de ijsbaan tegen gewestelijk tarief. Er wordt het hele jaar door getraind, en deelname daaraan is verplicht. Ook is vereist dat men deelneemt aan zowel de Baancompetitie als het Gewestelijk Kampioenschap.

- De Gewestelijke Selectie -

Boven de Baanselectie heb je de Gewestelijke Selectie. Hiervoor worden allereerst heren die uitkomen in de landelijke A-divisie en dames uitkomend in de landelijke competitie uitgenodigd. Maar ook de Nederlands Kampioen Kunst- en Natuurijs (voor zover afkomstig uit het gewest), de Gewestelijk Kampioenen Dames en Heren, en de als eerste geplaatste Dame en Heer van het natuurijsklassement (indien verreden) krijgen een uitnodiging om deel te nemen aan de Gewestelijke Selectie. Daarnaast zijn er aanwijsplaatsen van de Gewestelijke Technische Commissie Marathon, bijvoorbeeld vanwege bijzondere prestaties, of voor talentvolle rijders uit de B-divisie.

Net als de Baanselectie heeft ook de Gewestelijke Selectie een eigen, door het gewestelijk bestuur aangestelde trainer, en de deelnemers ontvangen een trainingsabonnement voor de ijsbaan tegen gewestelijk tarief. De trainingen gaan het hele jaar door, en deelname aan het zomerprogramma (onder andere fiets- en skeelertrainingen) is noodzakelijk om aan het winter- programma te mogen deelnemen. Verder zijn de deelnemers verplicht mee te doen met het Gewestelijk Kampioenschap Marathon.

- Het Gewestelijk Kampioenschap -

Om te bepalen wie in het Gewest de sterkste rijder en rijdster van het lopende seizoen zijn, is er het Gewestelijk Kampioenschap Marathon, dat wordt verreden voor de categorieën Dames, Masters (Veteranen) en Heren ABC. Rijders uit de Baanselecties Marathon, de Gewestelijke Selecties Marathon en het Zesbanentoernooi zijn in principe tot deelname verplicht. Dat geldt niet voor de landelijk rijdende Dames en de Heren uit de landelijke A- en B-divisies. Zij worden enkel uitgenodigd voor deelname, net als de kampioen van vorig seizoen. Belangrijk is dat ook de acht hoogst- geplaatste heren van de Baancompetities in de categorieën C1 en V1, en alle Dames uit de Baancompetitie een uitnodiging krijgen om deel te nemen. Wel is er een maximum aantal toelaatbare deelnemers, en rijd(st)ers kunnen op grond daarvan eventueel worden uitgesloten.

De dame en heer die het kampioenschap winnen, hebben recht op deelname aan de Gewestelijke Selectie Marathon, met de daaraan verbonden faciliteiten.